fb-icongplus-icontwt-icon

 drustvo lekara srbije

Stručni tim Z.U. Jugolab u saradnji sa svojim saradnicima učestvuje u kontinuiranoj edukaciji medicinskih radnika.

Cenovnik analiza

 

Kontakt za informacije o visokospecifičim analizama kojih nema u cenovniku:

(021) 466-804 ili (021) 2100-808

Smaller Default Larger

7APRIL

Svake godine 7.aprila Svetska zdravstvena organizacija obeležava Svetski dan zdravlja. Ovaj datum ujedno predstavlja i dan kada je Svetska zdravstvena organizacija osnovana.

Ove godine Svetski dan zdravlja posvećen je depresiji i obeležava se pod sloganom „Depresija – hajde da razgovaramo”.

Depresija se javlja kod osoba svih uzrasta i utiče na sposobnost osobe da obavlja i najjednostavnije svakodnevne aktivnosti, sa negativnim posledicama na odnose sa porodicom i prijateljima.

Depresija je jedan od vodećih uzroka opterećenja stanovnika bolestima u Srbiji. Prema podacima iz izveštaja Svetske zdravstvene organizacije iz 2017. godine (Globalno zdravlje: Procene depresije i drugih mentalnih poremećaja), od depresije u Srbiji pati 419.302 osobe (5% populacije).

Cilj ovogodišnje kampanje je da se poveća broj ljudi koji će potražiti pomoć, a koji imaju simptome depresije. Razgovor može biti prvi korak ka oporavku od depresije.

svetski dan borbe protiv tuberkuloze

 

 

ŠTA JE TUBERKULOZA I KAKO SE PRENOSI ?


Tuberkuloza je zarazna bolest koju izaziva bakterija (bacil) tuberkuloze. Infekcija se prenosi vazduhom, izuzetno retko na drugi način. Najvažniji izvor prenošenja infekcije su bolesnici sa plućnom tuberkulozom. Kada osoba sa nelečenom zaraznom tuberkulozom pluća kašlje, kija, smeje se ili govori, ona izbacuje u vazduh bacile zajedno sa kapljicama pljuvačke. Ove veoma male čestice dugo lebde u vazduhu i do prenošenja infekcije dolazi kada druga osoba udahne zarazne kapljice sa bacilima tuberkuloze.
Ako osoba ima dobru otpornost organizma, infekcija sa udahnutim bacilima se savlada u začetku i do bolesti najčešće i ne dolazi. Svega 10% inficiranih osoba će se kasnije u toku života razboleti od tuberkuloze, a najčešći razlog je pad otpornosti organizma izazvan stresom, neurednim životom, neuhranjenošću, lošim uslovima života, alkoholizmom, nekom dugotrajnom bolešću, HIV infekcijom, itd.
Tuberkuloza se može pojaviti u bilo kom delu tela, ali najčešće se javlja u plućima. Najčešći simptomi plućne tuberkuloze su kašalj, nekad sa pojavom krvi u ispljuvku, povišena temperatura, noćno znojenje, gubitak apetita, mršavljenje i opšti osećaj slabosti.
Dijagnoza tuberkuloze se postavlja na osnovu kliničkih i radiografskih nalaza, posebno rengenskog snimka pluća, a potvrđuje se mikroskopskim nalazom bacila u biološkim materijalima i rastom kolonija bacila tuberkuloze na kulturama.

 

KAKO DA SE ZAŠTITIMO OD TUBERKULOZNE INFEKCIJE?


Za prenošenje infekcije najvažniji je bliski kontakt sa obolelim od plućne tuberkuloze, dok tuberkuloza bilo kog drugog organa nije zarazna. Najveću mogućnost da se zaraze imaju članovi porodice i osobe koje žive u istom domaćinstvu ili koje provode više sati u istoj prostoriji sa obolelim. Sve osobe iz bliskog kontakta sa zaraznim bolesnikom treba da se jave lekaru specijalisti za plućne bolesti na pregled.
Najvažnija prevencija širenja tuberkuloze je rano otkrivanje i lečenje obolelog od plućne tuberkuloze, jer se tako najefikasnije uklanja izvor zaraze.
Prostorije u kojima boravi bolesnik moraju biti čiste i dobro provetravane. Prirodna ventilacija je jednostavan i efikasan način smanjivanja koncentracije bacila u vazduhu u zatvorenom prostoru jer se tako smanjuje rizik zaraze.
Bacil tuberkuloze je osetljiv na toplotu (60 C ga uništava za 30 minuta, a 80 C za 1 sekundu). Odeću i posteljinu prati na 60-90C, a posuđe u vreloj vodi.
Od hemijskih dezinficijenasa za pranje ravnih površina, podova i toaleta, najefikasniji su hloridi
(napr. rastvor varikine).
Oboleli od zarazne tuberkuloze pluća moraju da se leče u bolnicama, a na kućno produženo lečenje se otpuštaju tek kada postanu bezopasni za svoju okolinu, kada bacila više nema u ispljuvku.
U direktnom kontaktu sa obolelim od zarazne multirezistentne tuberkuloze, tj.oblika tuberkuloze koji je postao neosetljiv na standardne lekove za tuberkulozu, a posebno ako taj kontakt duže traje, potrebno je koristiti maske.

 

BRIGA O ZDRAVLJU VAŠIH PLUĆA


Aktivno, ali isto tako i pasivno pušenje (boravak u zatvorenom prostoru pored aktivnih pušača) značajno narušava zdravlje pre svega respiratornog trakta. Bebe od majki pušača su sklonije infekcijama i alergijama tokom života. Rani početak pušenja u adolescentnom dobu utiče na smanjenje disajnih kapaciteta, kao i lokalne odbrane pluća od infektivnih uzročnika, pa i tuberkuloze, a pušenje se smatra i najznačajnijim faktorom rizika za nastanak karcinoma pluća.

 

 

Svetski dan bubrega obeležava se na inicijativu Međunarodnog društva za nefrologiju (The International Society of Nephrology) i Internacionalnog udruženja Fondacija za bubreg (International Federation of Kidney Foundations) u više od 100 zemalja širom sveta. Od 2006. godine obeležava se svakog drugog četvrtka u martu mesecu. Cilj je podizanje svesti o važnosti bubrega, organa koji ima ključnu ulogu u održavanju života i upoznavanje javnosti da su bolesti bubrega česte, opasne i izlečive.

Glavna funkcija bubrega je izlučivanje toksičnih produkata metabolizma i viška tečnosti iz organizma. Bolesti bubrega čine veliku grupu oboljenja, različitog uzroka, toka, kliničke slike i prognoze. Ova oboljenja najčešće su izazvana infekcijama, metaboličkim poremećajima, toksinima i drugim uzrocima, a manifestuju se kao upale bubrega (glomerulonefritis, pijelonefritis, nefrotski sindrom) i akutna, odnosno hronična smanjena funkcija bubrega (bubrežna insuficijencija).

Akutno oštećenje bubrega karakteriše: iznenadna pojava krvi i belančevina u mokraći, smanjenje količine izlučene mokraće a dolazi i do pojave otoka i povećanog krvnog pritiska. Obično nastaje nakon različitih infekcija, pre svega bakterijskih infekcija gornjih respiratornih puteva i kože (streptokoknih). Neinfektivno akutno oštećenje bubrega nastaje kao posledica sistemskih, naslednih, metaboličkih, biohemijskih poremećaja imunoloških i malignih bolesti (štetno dejstvo lekova, teških metala, zračenje) ili su nastale kao posledica dejstvom nepoznatog uzoka. Hemolitičko uremijski sindrom je najčešći uzrok akutnog oštećenja bubrega kod dece.

Još jedan uzrok akutnog oštećenja bubrega kod dece, je trauma kaja može da nastane kao posledica opekotina, dehidratacije, krvarenja, povreda ili operacija.

 Hronične bubrežne bolesti kod dece najčešće su posledica urođenih mana (npr deca rođena sa samo jednim bubregom ili sa bubrezima koji imaju nenormalnu strukturu), naslednih bolesti (npr policističnih bolesti bubrega), infekcije, nefrotskog sindroma, sistemskih bolesti (šećerna bolest, lupus), zastoja u oticanju mokraće i veziko-ureteralnog refluks-a.

Bolesti bubrega moguće je na vreme dijagnostikovati. Pregledom uzorka mokraće, krvi i krvnog pritiska mogu se otkriti rani znaci bubrežne bolesti.

Simptomi i znaci hronične slabosti bubrega se razvijaju postepeno i nisu specifični. Obično se osete tek kada nivo glomerularne filtracije bubrega opadne na vrednosti ispod 15 ml/min. U svakodnevnoj kliničkoj praksi, cilj je otkriti hroničnu bubrežnu bolest pre ovih simptoma i primeniti preventivne mere.

• Poremećaji mokrenja (učestalo mokrenje, smanjeno izlučivanje urina, bolno i otežano mokrenje, noćno mokrenje, nemogućnost mokrenja)
• Promene u sastavu mokraće (bakterije, leukociti, krv, proteini, lipidi i kristali u urinu)
• Bol (tup, oštar, povremen, kontinuiran, tipa kolike)
• Otok (testati, generalizovani)
• Povišen krvni pritisak (bubrežnog porekla)

 

Osam zlatnih pravila za smanjenje rizika za razvoj bolesti bubrega:

 

• Budite fizički aktivni!
• Redovno kontrolišite nivo šećera u krvi!
• Kontrolišite krvni pritisak!
• Hranite se pravilno i održavajte normalnu telesnu težinu!
• Uzimajte dovoljne količine tečnosti!
• Prestanite da pušite!
• Ne uzimajte lekove koji nisu propisani receptima!
• Redovno kontrolišite bubrege ukoliko imate jedan ili više faktora rizika!

 

 

 

 NORO VIRUS

 

noro1

 

 

Deca, posebno kada su u uzrastu u kojem još uvek nemaju jasno razvijene i stečene higijenske navike, pod velikim i konstantnim su rizikom od pojave dijareje.
То је zato što deca u pomenutom uzrastu stavljaju ruke, ali i različite predmete u usta i nа taj način u organizam neretko unose patogene mikroorganizme koji su izazivači dijareje.
 
Stomačni virusi kod dece, upravo iz pomenutog razloga, predstavljaju jedan od najćešćih izazivača dijareje kod dece. Ovi virusi, prenose se prljavim rukama, kao i neposrednim kontaktom sa izvorima virusa, kao što su kontaminirana voda ili kontaminirana hrana, čijoj upotrebi deca znaju da budu sklona. Dijareja kod dece može biti izazvana  najčešće  unosom Rotavirusa i  Norovirusa ali i drugih enterovirusa.
 
Bez obzira da li je uzrokovana stomačnim virusom ili nekim drugim faktorom koji je na to uticao, dijareja, odnosno proliv kod dece, manifestuje se najčešće kroz gubitak apetita, ргаćen smanjenjem telesne mase i kroz prisustvo obilnog pražnjenja creva koje je učestalo. 
 
Takođe, kod dece koja imaju dijareju, odnosno proliv, može se javiti povraćanje, praćeno mučninom, kao i povišena telesna temperatura. 
 
U većini slučajeva ovakvo stanje prolazi za nekoliko dana. 

 

Dijagnoza virusa se postavlja testovima kojima se dokazuje antigen u stolici a u Jugolabu rezultate dobijate u toku istog dana.

 

TUMORSKI MARKERI 

 

Tumorski markeri su supstance koje nastaju u ćelijama organizma kao odgovor na postojanje malignog ili benignog tumora i predstavljaju biohemijske indikatore prisustva tumora. Produkuju ih ćelije karcinoma ili organizam kao odgovor na prisustvo kancera, ali mogu da ih produkuju i zdrave, normalne ćelije. Povišen nivo tumor markera može ukazivati na prisustvo tumora, ali sam nije dovoljan da bi se postavila dijagnoza.

Nijedan tumorski marker nije 100% specifičan. To znači da se oni detektuju kako kod zdravih osoba, jer ih mogu lučiti zdrave, normalne ćelije, tako i kod osoba sa karcinomom, a pored toga većinu njih produkuje više vrsta karcinoma. Takođe, nijedan tumorski markeri nije 100% osetljiv, odnosno ne može da se detektuje u svim stadijumima bolesti, posebno u početnom. Bez obzira na ove nedostatke, oni su danas potpuno opravdano našli siroku primenu u laboratorijskoj dijagnostici.

Tumorski markeri se koriste:

- kao deo skrininga u ranom otkrivanju malignih bolesti i kao pomoć u postavljanju dijagnoze

- u praćenju toka bolesti

- u planiranju i praćenju terapije

- u ranom otkrivanju recidiva, odnosno ponovnog javljanja tumora.

Manje su korisni u skriningu, uglavnom se tu koriste kao pomoćno dijagnostičko sredstvo, jer se dijagnoza može potvrditi samo biopsijom, ali u planiranju i praćenju terapije, kao i u otkrivanju recidiva su našli veliku ulogu.

Kod pacijenata kojima je dijagnostikovan karcinom, jako je važno da se prva koncentracija izmeri pre početka terapije, a zatim nakon nje. Tada će poređenje rezultata ukazati na uspešnost terapije.

Tumorskih markera ima mnogo koji se danas u laboratorijskoj dijagnostici rutinski određuju. Najčešće se određuju:

PSA - specifičan je za prostatu. Karcinom prostate je jedini karcinom kod kojeg će ovaj marker biti povišen, ali se njegove povišene vrednosti javljaju i kod nekih drugih, benignih bolesti tog organa. Pored ukupnog PSA, merenjem i slobodnog PSA omogućava se bolje razdvajanje pacijenata sa karcinomom od onih sa benignom hiperplazijom prostate.

CA 125 – prisutan je kod epitelijalnih karcinoma ovarijuma, karcinoma endometrijuma, cerviksa i dojke, ali povišen je i u brojnim benignim stanjima, čak i u trudnoći. Danas se sve više određuje zajedno sa markerom HE 4 koji je najosetljiviji za otkrivanje karcinoma jajnika, posebno na početku bolesti, pa lekari sve više traže određivanje kombinacije ova dva markera.          

CA 15-3 – prisutan je kod karcinoma dojke, ali i kod brojnih drugih oboljenja. Najviše se koristi za rano otkrivanje recidiva i praćenje odgovora na terapiju

CEA – prvi marker koji je uveden u kliničku upotrebu. Prisutan je kod brojnih benignih i malignih stanja, a važan je kao prognostički indikator kod karcinoma debelog creva i u kontroli povratka bolesti.

Tumorski markeri se mogu detektovati u krvi, ali i drugim telesnim tečnostima, a savremena laboratorijska oprema omogućava brzo i tačno određivanje njihovih vrednosti i za većinu se rezultati dobijaju u roku od nekoliko sati. Esencijalno je prepoznati da se vrednosti dobijene razlicitim metodama ne mogu porediti.Testovi različitih proizvođača daju različite rezultate na istom uzorku. Zato je veoma važno da sepacijent prati istim postupkom određivanja, po mogućstvu u istoj laboratoriji.

Danas je dostupno i otkrivanje genetske predispozicije za nastanak kancera, koje već predstavlja rutinsku laboratorijsku analizu.  S obzirom da se zna da je malignitet na dojci  u 25% slučajeva nasledan,  rano otkrivanje  genetskih mutacija može sprečiti razvoj karcinoma. Geni koji su odgovorni za nastanak ovog karcinoma su BRCA 1 i BRCA 2, odnosno njihove mutacije. Žene kod kojih postoje te mutacije, sa odgovarajućom verovatnoćom, u zavisnosti od starosti, mogu oboleti od karcinoma dojke. Postupak je potpuno neinvazivan, uzima se krv kao uzorak i rezultati se dobijaju u roku od nekoliko nedelja. Nakon toga, žena, ukoliko ima tu mutaciju gena, može dalje da odluči koju preventivnu meru će preduzeti”.