fb-icongplus-icontwt-icon

 drustvo lekara srbije

Stručni tim Z.U. Jugolab u saradnji sa svojim saradnicima učestvuje u kontinuiranoj edukaciji medicinskih radnika.

Cenovnik analiza

 

Kontakt za informacije o visokospecifičim analizama kojih nema u cenovniku:

(021) 466-804 ili (021) 2100-808

Smaller Default Larger

Povodom Svetskog dana borbe protiv dijabetesa,                    

14. novembra, Jugolab je uzeo učešće na Festivalu zdravlja

koji je organizovan od strane Saveza društava Vojvodine za

borbu protiv šećerne bolesti.

Tom prilikom, Jugolab je omogućio svim zainteresovanim

građanima da besplatno odrede koncentraciju glukoze u krvi.

01-Savez 14 novembar

Povećanje broja obolelih ljudi od Groznice zapadnog Nila beleži se u poslednje dve decenije i ima tendenciju porasta u budućnosti. Faktori koji su doprineli ovakvoj epidemiološkoj situaciji su klimatske promene, intenzivan međunarodni saobraćaj, češće izlaganje ljudi divljim životinjama i insektima itd.

Primarni rezervoar zaraze su mnoge vrste ptica (gavrani, vrane, svrake, čavke i dr.) kod kojih je infekcija najčešće asimptomatska (bez simptoma bolesti). U endemskim krajevima virus se održava između ptica koje su zaražene i komaraca koji se hrane krvlju ptica.

Prenošenje infekcije na ljude i druge životinje najčešće nastaje ubodom zaraženog komarca. Komarci se zaraze prilikom sisanja krvi zaraženih ptica. U retkim slučajevima infekcija može da se prenese putem transfuzije zaražene krvi, transplantacijom tkiva i organa .

Virus zapadnog Nila se ne prenosi među ljudima putem kontakta.

Simptomi bolesti nastaju 3 do 14 dana nakon uboda zaraženog komarca.

Kod oko 80 odsto zaraženih osoba infekcija protiče asimptomatski. Oko 20 odsto inficiranih osoba ima blagu kliničku sliku u vidu groznice, glavobolje, mučnine, povraćanja, ređe se javlja otok limfnih žlezda ili pojava ospe na koži grudi, leđa ili stomaka. Pomenuti simptomi prolaze u toku nekoliko dana, a u retkim slučajevima mogu trajati i više nedelja.

U sezoni 2016. potvrđena su 54 slučaja oboljenja u zemljama članicama EU (Austrija, Mađarska, Italija,Rumunija i Kipar) i 60 slučajeva u zemljama u okruženju.

HUMANI PAPILOMA VIRUSI (HPV), PREKANCEROGENE PROMENE I RAK GRLIĆA MATERICE

Prof. dr Srđan Đurđević, specijalista ginekolog-akušer

Učestalost

Rak grlića materice nalazi se na drugom mestu prema učestalosti među svim zloćudnim tumorima kod žena u Vojvodini. Srbija u celini ima najveću učestalost raka grlića materice (24,3 na 100.000 stanovnika) u odnosu na sve druge republike bivše Jugoslavije i jednu od najvećih u Evropi.

Šta su to prekancerogene promene na grliću materice?

Čitav niz promena na sluzokoži grlića materice od minimalnih poremećaja do potpune izmene sluznice sa nezrelim zloćudnim ćelijama naziva se stručnim nazivima displazije ili cervikalne intraepitelijalne neoplazije (skraćeno CIN). U zavisnosti da li je zahvaćena samo donja ili srednja trećina odnosno čitava debljina sluznice ove promene se svrstavaju u tri stepena (CIN 1-3). One prethode nastanku raka jer donja granica sluzokože i tkiva grlića (tzv. bazalna membrana) još nije povređena. Prodorom zloćudnih ćelija u dubinu preko 1 mm nastaje rak grlića materice. Vreme koje je potrebno da prođe od začetka ovih promena do nastanka raka iznosi od 3-17 godina.

Uloga HPV virusa u nastanku prekancerogenih promena i raka grlića materice

Rak grlića materice je u najvećem procentu infektivne prirode. Naučnim ispitivanjem potvrđeno je da su uzročnici ovog oboljenja humani papiloma virusi (HPV) i njihovo prisustvo potvrđeno je u preko 90% svih uzoraka tkiva prekancerogenih promena i raka grlića materice. Otkriveno je preko 100 različitih genotipova HPV od kojih 40-ak može da uzrokuje promene na sluzokoži donjeg genitalnog trakta žene. Danas se, u odnosu prema onkogenom potencijalu odnosno sposobnosti da izazovu zloćudne promene, svi HPV dele u 2 grupe: niskog i visokog rizika. Utvrđena je i različita geografska rasprostranjenost HPV prema kontinentima, a najopasniji HPV tip 16 je ujedno i najrasprostranjeniji humani papiloma virus u svetu. Pored virusa, u nastanku oboljenja značajnu ulogu imaju i sledeći faktori: pušenje, rano stupanje u seksualne odnose, veći broj partnera, loši socioekonomski uslovi života, imunosupresivna oboljenja i drugo.

Kako nastaje rak grlića materice?

Za nastanak prekancerogenih promena koje prethode raku grlića materice neophodno je postojanje 2 uslova: postojanje izmenjene sluzokože na grliću materice ili „ranice“ koja predstavlja ulazno mesto za delove virusa kao i direktni kontakt sa opasnim virusima. Delovi humanih papiloma virusa inaktivišu gene koji kontrolišu rast ćelije što uslovljava nekontrolisano bujanje i umnožavanje ćelija i nastanak raka.

Simptomi prekanceroznih promena i početnog raka grlića materice

     - U početku prekancerogene promene ne daju simptome i otkriju se slučajno
- Sukrvica i krvarenje iz vagine posle seksualnog odnosa je najčešće prvi znak
- Neuredno krvarenje koje nije u vezi sa menstruacijom zahteva pregled grlića materice
- Pojačani vaginalni sekret i iscedak, posebno onaj neprijatnog mirisa pomešan sa sukrvicom, zahteva ginekološku kontrolu i uzimanje briseva.

 

                   

 

Šta treba znati o Papanikolau testu?

- Papanikolau test je jednostavna i bezbolna metoda kojom se pregledaju ćelije dobijene brisom sa grlića materice. Ovaj test pokazuje pojavu upale, prisustvo nenormalnih-atipičnih ćelija ili ćelija raka grlića materice.

- Za uzimanje valjanog uzorka neophodno je da prođe 5-7 dana od poslednje menstruacije ili seksualnog odnosa, a pre uzimanja brisa zabranjena je primena vaginaleta i vaginalnih ispiranja.

- Bris uzima ginekolog u ginekološkoj ordinaciji u toku pregleda vagine i grlića materice pomoću instrumenta- spekuluma.

- Pravilno uzimanje Papanikolau brisa vrši se posebnim drvenim špatulama sa zatupljenim vrhom ili četkicama koje ulaze u kanal grlića materice. Svaka polno aktivna žena trebalo bi barem jedanput svake 2-3 godine da prekontroliše Papanikolau bris.

 

 

 

Rezultati Papanikolau testa

- I i II grupa Papanikolau brisa predstavlja uredan nalaz. Na žalost, u našoj zemlji oko 30% ovih nalaza nije verodostojno i žena sa urednim nalazom može imati prekancerogenu promenu. Zbog toga su u našoj zemlji potrebni pregledi u kraćem vremenskom intervalu, 1 x godišnje. Kada su dva uzastopna nalaza Papanikolau testa negativna, pregledi se mogu prorediti 1 x u 2-3 godine.

- III grupa je sumnjiv nalaz, može biti uzrokovana pojavom infekcije i ukazivati na postojanje premalignih promena na ćelijama. Grupe IV i V ukazuju na prisustvo ćelija raka u brisu.

 

 

 

Kako se vrši ispitivanje na prisustvo humanih papiloma virusa (HPV)?

- U ginekološkom položaju primenom posebnog instrumenta „spekuluma“ razmaknu se zidovi vagine i omogući prilaz grliću materice. Sa posebnim štapićem na čijem se vrhu nalazi četkica ulazi se u kanal grlića materice, nekoliko puta se zavrti i štapić se izvlači napolje. Zatim se deo štapića sa četkicom odlomi, potopi u poseban medijum u plastičnom ulošku, zatvori i transportuje na virusološki pregled.

- Otkrivanje prisustva genitalnih HPV tipova vrši se novom molekularnom dijagnostičkom tehnikom primenom metode PCR amplifikacije sa detekcionim testom. Ovom metodom vrši se identifikacije HPV niskog rizika (6, 11, 42, 44 i 45), visokog rizika (16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 56, 58, 59, 66 i 68) i neklasifikovanih tipova virusa. Mnogi od ovih tipova ne mogu biti otkriveni ni sa jednom drugom metodom koje je trenutno u upotrebi. Lažno negativni rezultati su svedeni na najmanju moguću meru pod uslovom da je bris pravilno uzet.

- Rezultat testa na HPV viruse dobije se u pismenoj formi.

 

 

 

Da li i kada treba prekontrolisati bris na humane papiloma (HPV) viruse?

- Bris iz grlića materice kojim se otkriva prisustvo HPV trebalo bi uzeti ako postoji sumnjiv nalaz Papanikolau brisa III grupa (ili pozitivan nalaz koji potvrđuje IV i V grupu brisa).

-  Bris na HPV poželjno je uraditi i kada se na ginekološkom pregledu otkrije izmenjena sluznica („ranica“) na grliću materice.

- U navedenim okolnostima uvek treba detaljno pregledati grlić materice pod uvećanjem, primenom posebnog aparata kolposkopa (kolposkopski pregled) i u slučaju potrebe dijagnostiku dopuniti ciljanim uzimanjem isečka sa grlića materice ili uzimanjem uzoraka iz kanala grlića materice (tzv. „endocervikalna“ kiretaža).

- Svaka polno aktivna žena, posebno u generativnom periodu, može ako to želi prekontrolisati bris iz kanala grlića materice na prisustvo HPV.

 

 

 

Šta treba raditi ako je bris na HPV pozitivan?

- Potrebno je utvrditi da li postoje bilo kakve promene na sluzokoži grlića materice i obavezno prekontrolisati Papanikolau bris. Ukoliko je nalaz uredan, odnosno ako se pregledom utvrdi da na sluzokoži grlića materice nema promena i ako je nalaz Papanikolau brisa uredan (II grupa) nije potrebno lečenje, samo redovne ginekološke kontrole. Ipak, i u ovim okolnostima, ako se utvrdi prisustvo najopasnijeg HPV tipa 16 posebno kod mlađih osoba, treba biti oprezan i vršiti redovne ginekološke i kolposkopske kontrole grlića materice.

- Ukoliko se uz pozitivan nalaz HPV brisa (posebno ako su otkriveni virusi visokog rizika) otkrije i sumnjiv ili pozitivan nalaz Papanikolau brisa (III, odnosno IV ili V grupa) treba upotpuniti dijagnostiku sa kolposkopskim pregledom i/ili patohistološkim pregledom uzoraka tkiva dobijenih ciljanom biopsijom ili tzv. „endocervikalnom“ kiretažom kanala grlića materice.

- Ako se istovremeno otkrije pozitivan nalaz HPV brisa i prisustvo izmenjene sluzokože („ranice“) na grliću materice treba odmah uraditi kolposkopski pregled, utvrditi prirodu izmenjene sluznice i upotpuniti dijagnostiku uzimanjem briseva iz kanala grlića materice (bris na hlamidije, bakterije, miko i ureaplazme, Papanikolau). U zavisnosti od nalaza treba prvo lečiti upalu sluznice a potom ako se radi samo o bezazlenim promenama i njih kasnije ukloniti nekom od destruktivnih (krioterapija, hladna ili termoregulacija, vaporizacija laserom) ili ekscizionih (isecanje omčicom- LEETZ Loop) metoda.

 

 

 

Šta ako je kod mene otkriveno prisustvo HPV visokog rizika?

- Za nastanak prekancerogenih promena i karcinoma grlića materice nije dovoljno samo prisustvo infekcije virusima već i tzv. „ulazno mesto“ odnosno izmenjena sluzokoža grlića materice. Zbog toga, uvek treba sprovesti kompletan ginekološki pregled koji obuhvata kolposkopski pregled i uzimanje briseva. Ako su svi nalazi uredni nije potrebno lečenje osim redovnih ginekoloških kontrola. Ukoliko se utvrdi postojanje bilo kakvih promena ili upale- one moraju biti izlečene. U ovim okolnostima treba redovno vršiti kontrolu Papanikolau brisa i kolposkopske preglede jer bilo kakav sumnjiv nalaz zahteva dopunsku dijagnostiku u cilju otkrivanja prekancerogene ili zloćudne promene koju mogu uzrokovati virusi.

- Virusna infekcija humanim papiloma virusima ostaje trajno prisutna u tkivu grlića materice. Međutim, stabilno stanje imunološkog sistema i odsustvo upalnih procesa i drugih oboljenja na sluzokoži donjeg genitalnog trakta žene su preduslov da se manifestacija ove infekcije ne ispolji. Ako se promene ipak pojave one bi trebalo da na vreme budu otkrivene na redovnim ginekološkim pregledima i izlečene u početnoj fazi. Rizik recidiva odnosno povratka prekancerogenih promena na grliću materice posle sprovedenog lečenja primenom hirurških intervencija kojima se uklanja samo deo grlića materice (konizacija, LEETZ Loopekscizija) iznosi do 10%.

 

 

 

RANO OTKRIVANJE PREKANCEROGENIH PROMENA I RAKA GRLIĆA MATERICE

Prof. dr Srđan Đurđević, specijalista ginekolog-akušer

 

Učestalost

Rak grlića materice nalazi se na drugom mestu prema učestalosti među zloćudnim tumorima polnih organa žene. Od ukupnog broja žena obolelih od raka u Vojvodini rak grlića materice je opet na drugom mestu. Srbija u celini ima najveću učestalost raka grlića materice (24,3 na 100.000 stanovnika) u odnosu na sve druge republike bivše Jugoslavije i jednu od najvećih u Evropi.

 

Uzrok prekancerogenih promena i raka grlića materice

Rak grlića materice je u najvećem procentu infektivne prirode. Naučnim ispitivanjima potvrđeno je da su uzročnici ovog oboljenja humani papiloma virusi (HPV). Otkriveno je preko 100 različitih tipova HPV od kojih su najopasniji tipovi 16 i 18. Pored virusa, u nastanku oboljenja značajnu ulogu imaju i sledeći faktori: pušenje, rano stupanje u seksualne odnose, veći broj partnera, loši socioekonomski uslovi života, imunosupresivna oboljenja i drugo.

 

Šta su prekancerogene promene na grliću materice?

Čitav niz promena na sluzokoži grlića materice od minimalnih poremećaja do potpune izmene sluznice sa nezrelim zloćudnim ćelijama naziva se stručnim nazivima displazije ili cervikalne intraepitelijalne neoplazije (skraćeno CIN). U zavisnosti da li je zahvaćena samo donja ili srednja trećina odnosno čitava debljina sluznice ove promene se svrstavaju u 3 stepena (CIN 1-3). One prethode nastanku raka jer donja granica sluzokože i tkiva grlića (tzv. bazalna membrana) još nije povređena. Prodorom zloćudnih ćelija u dubinu preko 1 mm nastaje rak grlića materice. Vreme koje je potrebno da prođe od začetka ovih promena do nastanka raka iznosi od 3-17 godina.

 

Kako nastaje rak?

Za nastanak prekancerogenih promena koje prethode raku grlića materice neophodno je postojanje 2 uslova: postojanje promenjene sluzokože na grliću materice ili „ranice“ koja predstavlja ulazno mesto za delove virusa kao i direktni kontakt sa opasnim virusima. Delovi humanih papiloma virusa inaktivišu gene koji kontrolišu rast ćelije što uslovljava nekontrolisano bujanje i umnožavanje ćelija i nastanak raka.

 

Ko je ugrožen?

Žene koje su započele seksualnu aktivnost u ranoj mladosti (pre 16. godine), one koje imaju veći broj seksualnih partnera, ako su imale polni odnos sa zaraženim muškarcem koji ima HPV infekciju, pušači, žene koje koriste imunosupresivnu terapiju ili imaju HIV infekciju. Posebno su ugrožene žene kojima prethodno nije redovno uziman Papanikolau (PA) bris, mlađe od 30 godina ili ako su nepouzdane za praćenje i ne odazivaju se na kontrolne preglede.

 

Simptomi prekancerogenih promena i početnog raka grlića materice

- U početku prekancerogene promene ne daju simptome i otkriju se slučajno.

- Sukrvica i krvarenje iz vagine posle seksualnog odnosa je najčešće prvi znak.

- Neuredno krvarenje koje nije u vezi sa menstruacijom zahteva pregled grlića materice.

- Pojačani vaginalni sekret i iscedak, posebno onaj neprijatnog mirisa pomešan sa sukrvicom, zahteva ginekološku kontrolu i uzimanje briseva.

 

U čemu se sastoji pregled grlića materice?

Pregled grlića materice vrši se u ginekološkom položaju primenom posebnog instrumenta „spekuluma“, koji ima zadatak da razmakne zidove vagine i omogući pregled grlića. Tom prilikom obavezno se uzima Papanikolau bris (PA). Pravilno uzimanje Papanikolau brisa vrši se se posebnim drvenim špatulama sa zatupljenim vrhom ili četkicama koje ulaze u kanal grlića materice. Svaka polno aktivna žena trebalo bi barem jedanput svake 2-3 godine da prekontroliše Papanikolau bris. Posle ovoga sledi pregled primenom posebnog aparata- kolposkopa, kojim se bezbolno i pod uvećanjem u trajanju od 2-3 minuta izvrši detaljan pregled grlića materice. Cilj kolposkopskog pregleda je da otkrije početne prekancerogene promene na sluznici grlića materice koje se ne mogu videti golim okom. Tačnost kolposkopije kao samostalne metode u otkrivanju prekancerogenih promena iznosi 87% a u zajednici sa Papanikolau testom 98%.

 

Šta treba znati o Papanikolau testu?

- Papanikolau test je jednostavna i bezbolna metoda kojom se pregledaju ćelije dobijene brisom sa grlića materice. Ovaj test pokazuje pojavu upale, prisustvo nenormalnih-atipičnih ćelija ili ćelija raka grlića materice.

- Za uzimanje valjanog uzorka neophodno je da prođe 5-7 dana od poslednje menstruacije ili seksualnog odnosa, a pre uzimanja brisa zabranjena je primena vaginaleta i vaginalnih ispiranja.

- Bris uzima ginekolog u ginekološkoj ordinaciji u toku pregleda vagine i grlića materice pomoću instrumenta- spekuluma.

Rezultati Papanikolau testa

- I i II grupa Papanikolau brisa predstavlja uredan nalaz. Na žalost, u našoj zemlji oko 30% ovih urednih nalaza nije verodostojno i žena sa urednim nalazom može imati prekancerogenu promenu. Zbog toga su u našoj zemlji potrebni pregledi u kraćem vremenskom intervalu, 1 x godišnje. Kada su 2 uzastopna nalaza Papanikolau testa negativna, pregledi se mogu prorediti 1 x u 2-3 godine.

- III grupa je sumnjiv nalaz, može biti uzrokovana pojavom infekcije i ukazivati na postojanje premalignih promena na ćelijama.

- Grupe IV i V ukazuju na prisustvo ćelija raka u brisu.

Šta ako je Papanikolau test sumnjiv ili pozitivan?

- Ukoliko je Papanikolau test sumnjiv (III grupa) bez odlaganja se mora detaljno pregledati grlić materice. Vrši se uzimanje briseva na HPV viruse, bakterije, hlamidije, mikoplazme i kolposkopski pregled pod uvećanjem. Ukoliko se na osnovu ovih pregleda posumnja na postojanje prekancerogenih promena mora se uzeti isečak (ciljana biopsija) ili kiretaža kanala grlića materice sa slanjem materijala na mikroskopski ili patohistološki (Ph) pregled.
- Ukoliko je test pozitivan (IV ili V grupa) neizostavno i što pre se mora obaviti kolposkopski pregled sa uzimanjem ciljanih isečaka i/ili kiretaže grlića materice sa slanjem materijala na Ph pregled. Jedina definitivna i merodavna dijagnoza je ona koja je postavljena na osnovu mikroskopskog ili patohistološkog pregleda od strane lekara specijaliste patohistologa.

 

Gde da se obratim na pregled?

 

Pregled i uzimanje Papnikolau brisa može se izvršiti u ginekološkim ambulantama Domova Zdravlja u Novom Sadu. U svim slučajevima kada se u bilo kojoj ginekološkoj ambulanti Doma Zdravlja dobije sumnjiv ili pozitivan nalaz Papanikolau brisa dopunska dijagnostika (kolposkopski pregled i ciljano uzimanje isečka-biopsija i kiretaža kanala grlića materice) može se sprovesti u zgradi Poliklinike u sastavu Kliničkog Centra Vojvodine u Novom Sadu: deo C, III sprat, ginekologija. Za pregled u Poliklinici Kliničkog Centra Vojvodine neophodan je overen uput od specijaliste ginekologa iz Doma Zdravlja. Ako se pregledima otkrije prekancerogena promena ili početni oblik raka na grliću materice lečenje se nastavlja na operativnom odeljenju Klinike za ginekologiju i akušerstvo, Kliničkog Centra Vojvodine u Novom Sadu.

 

Kako se leče prekancerogene promene i rak grlića materice?

- Ukoliko se radi o početnoj formi prekancerogenih promena (CIN 1) u obzir dolazi primena tzv. destruktivnih metoda lečenja: krioterapije, hladne koagulacije ili elektrokauterizacije.

- Ako su prekancerogene promene višeg stepena (CIN 2 ili 3) uobičajeno se vrši konizacija ili isecanje promene na grliću materice u vidu „kupe ili konusa“. U novije vreme sve češće se primenjuje i LEETZ LOOP odnosno isecanje promene specijalnim elektroomčicama. Nedostatak ove metode je to što se ne mogu precizno pregledati ivice uklonjene promene i postoji rizik da deo promene zaostane.

- Ukoliko se dokaže postojanje početne kancerogene promene ili raka koji je ograničen samo na grlić materice, po pravilu se sprovodi hirurško lečenje: „duboka konizacija“, uklanjanje materice (histerektomija) ili pak radikalna operacija (radikalna histerektomija) kada se sa matericom i delom vagine zajedno uklanjaju i limfne žlezde iz male karlice i tako prekidaju putevi širenja raka. Danas postoji mogućnost da se u početnoj fazi raka grlića materice sačuva materica kod žena koje nisu rađale (tzv. radikalna abdominalna ili vaginalna trahelektomija) tako što se uklanja čitav grlić sa delom vagine i limfnim žlezdama iz karlice a ostavlja telo materice koje se spoji sa ostatkom vagine.

 

U čemu se sastoji prevencija?

- Stvaranje navike da se kod ginekologa odlazi redovno, jednom godišnje, bez obzira što je žena zdrava ili se dobro oseća. Tom prilikom se uradi i Papanikolau test.

- Korišćenje kondoma kao kontraceptivnog sredstva kad god je to mogućno.

- Obavezno lečenje bezazlenih „ranica“ i drugih dobroćudnih promena kao i upale grlića materice jer oštećene ćelije mogu biti ulazno mesto za HPV viruse koji pokreću proces zloćudne transformacije ćelija.

- Rano otkrivanje i pravovremeno lečenje premalignih promena na grliću materice bez obzira što one ne moraju dati primetne simptome.

 

Lajmska bolest

Lajmska bolest je zarazna bolest čiji je uzročnik Borrelia burgdorferi. Infekcija se prenosi ubodom krpelja. Vreme od uboda krpelja do pojave prvih simptoma bolesti iznosi 30 dana . Rana faza bolesti ponekad može biti bez ikakvih simptoma a oboleli se javi lekaru tek sa kasnim manifestacijama.
Široka rasprostranjenost žarišta (sve opštine u Vojvodini) i rastući trend čine da je ovo oboljenje značajan epidemiološki problem u AP Vojvodini kao i u čitavoj Republici Srbiji. Oboljenje se javlja u svim dobnim grupama. Najveći broj obolelih registruje se od maja do jula meseca, mada se aktivnost krpelja zapaža tokom čitave godine ukoliko im pogoduju klimatski faktori.

Simptomi i znaci Lajmske bolesti

Bolest se odlikuje specifičnim lezijama kože, opštim simptomima i neurološkim, reumatološkim i kardiološkim oštećenjima koja se javljaju u različitim kombinacijama u roku od nekoliko meseci do nekoliko godina. Prva manifestacija je najčešće crvena makula na mestu uboda, koja se polako i bezbolno širi stvarajući koncentrične krugove. Ova specifična promena naziva se erythema migrans čiji prečnik, u zavisnosti od mesta uboda, može da bude i 70 cm.Promena na koži ne boli, ne svrbi i može proći neprimećeno. Ponekada se javljaju slične multiple lezije na koži nezavisno od mesta uboda. Rani opšti simptomi su: slabost, malaksalost, febrilnost, glavobolja, ukočeni vrat, bolovi u mišićima i zglobovima, otok limfnih žlezdi.Kod nelečenih, tegobe mogu trajati više nedelja i duže.Simptomi obično počinju nedelju do mesec dana po ubodu krpelja.

Dijagnoza se postavlja serološki, određivanjem specifičnih antitela u krvi pacijenta. Prema aktuelnim preporukama, prvo se radi određivanje specifičnih antitela ELISA metodom, a ukoliko se dobije pozitivan ili ekvivokalan nalaz, u cilju potvrde se primenjuje Western blot test,. Oba testa su dostupna u Z.U Jugolab.

Lečenje nakon uboda krpelja je neophodno jedino ako se razviju simptomi lajmske bolesti. Rano sprovedeno lečenje odgovarajućim antibioticima pod lekarskim nadzorom je visoko efikasno i obično sprečava pojavu kasnih komplikacija.